
شرکت تبلیغاتی «راز» (raaz.co) یکی از بزرگترین گستردههای تبلیغاتی تلگرام در ایران بود. نام این شرکت در گزارش مرکز ماهر (مرکز مدیریت امداد و هماهنگی رخدادهای رایانهای) بهعنوان یکی از عوامل اصلی انتشار بدافزارهای موبایل در ایران آمده بود (گزارش مرکز ماهر). در مرداد ۱۳۹۸، وبآموز با راضیه همتی گشتاسب، بنیانگذار این شرکت، تماس گرفت.
روایت بنیانگذار
راضیه همتی گشتاسب در این تماس ارتباط مستقیم با تولید بدافزار را رد کرد و گفت مدتی از روی ناآگاهی بدافزار مشتریان را تبلیغ کرده و فقط برای مشتری دامنه ثبت کرده است. وبآموز در پاسخ یادآوری کرد که بررسی فنی نشان میدهد برخی از بدافزارها به زیرساخت خود شرکت متصل بودهاند (نمونه در VirusTotal).
تحقیقات آزمایشگاه بیتبان: «طالعبینی ازدواج»
آزمایشگاه امنیتی بیتبان پیشتر بهطور مستقل اپلیکیشن «طالعبینی ازدواج» را بررسی کرده بود؛ برنامهای که با هزینه تبلیغاتی چند میلیونی در بسیاری از کانالهای تلگرام منتشر میشد (بیتبان):
- برنامه مجوزهای گستردهای از جمله دریافت، خواندن و ارسال پیامک میگرفت.
- پس از نصب، کاربر را مجبور به نصب برنامهای جعلی با نام «my file management» میکرد که آیکون آن مخفی میشد و در پسزمینه فعال میماند.
- با زدن تنها دکمه صفحه، بدون ارسال پیامک تأیید، کاربر عضو سرویس ارزش افزوده «پرشتاب» با هزینه روزانه ۵۰۰ تومان میشد.
- محتوای برنامه (فال و طالعبینی) از سایتهای رایگان کپی و از سایت paydane.ir دریافت میشد.
بیتبان گزارش داد که تا آن زمان ۷۱ نسخه از این بدافزار در کانالها منتشر شده و سایت paydane.ir متعلق به یک شرکت تبلیغات گسترده تلگرامی است.
مدل کسبوکار گستردههای تبلیغاتی
- تبلیغ اپلیکیشن از طریق «دانلودر»: لینک برنامه اصلی در یک برنامه واسط قرار میگرفت که خود روی گوشی باقی میماند.
- عضویت در سرویس ارزش افزوده: کد عضویت در برنامههای آمادهای مانند «سلفی زیباکن» و «طالعبینی» قرار میگرفت.
- کنترل از راه دور: برنامههای واسط با دسترسی گسترده، امکان اجرای دستور روی گوشی قربانی را فراهم میکردند؛ از ارسال پیامک تا نصب برنامه دیگر و عضویت اجباری در کانالها.
پرسش اصلی
با وجود اینکه مرکز ماهر نام این شرکت را در گزارش رسمی خود آورده بود، اطلاعی از برخورد قضایی یا انتظامی با آن منتشر نشد. گزارش مرتبط را نیز بخوانید.
حق پاسخ: راضیه همتی گشتاسب و شرکت راز میتوانند پاسخ خود را برای انتشار به وبآموز ارسال کنند.
منابع
- گزارش مرکز ماهر
- آزمایشگاه بیتبان (پستهای ۹۸ تا ۱۰۴)
- گزارش VirusTotal.